گوشه، دستگاه، و ردیف چیست؟

تعريف دستگاه
دستگاه، اصطلاحى در موسيقىِ اصيلِ ايرانى است كه به مجموعه اى از چند جزءِ كوچكتر به نام گوشه اطلاق ميشود و گوشه ها از نظر گام، و فواصل با گوشه قبلى و بعدى خود هارمونى دارند. به عبارتى ديگر، دستگاه در موسيقى ايرانى، به يك سلسله گوشه هايى كه پشت سرِ هم، تحتِ فواصلِ مشخص، به طرفِ اكتاوِ درآمد حركت مي كنند گفته ميشود و گوشه ها خاصيت خود را نسبت به محورِ درآمد و نسبت به گوشه هاى قبلى و بعدى خود از دست نمى دهند.

تعريف گوشه
كوچكترين و اصلى ترين جزء موسيقىِ اصيلِ ايرانى است كه از مجموعِ آن دستگاه يا آواز پديد مى آيد. هر دستگاه يا آواز داراى تعدادى گوشه است كه داراى تقسيمات جزء نيست و وسعت آن از حدود هفت نت تجاوز نميكند.
آواز ايرانى شامل ٧ دستگاه ميباشد:

١-دستگاه همايون (١٦ گوشه)
٢- دستگاه شور (١٧ گوشه)
٣- دستگاه ماهور (٢٨ گوشه)
٤- دستگاه سه گاه (١٦ گوشه )
٥-دستگاه چهارگاه (١٥ گوشه)
٦-دستگاه نوا ( ١٨ گوشه)
٧- دستگاه راست پنجگاه (٢٩ گوشه)

تعريف آواز
در كلام به معنى صوت -نغمه-بانگ يا آهنگِ با كلام است. جزء مستقلى از دستگاه هاى موسيقى ايرانى را گويند ، كه شاملِ گوشه هاى مختلف ومربوط به خود است.

٧ آواز عبارتند از:

٥ آواز مشتق شده و متعلق به دستگاه شور:
١- آواز بيات ترك (بيات زند) (١٦ گوشه)
٢- آواز ابوعطا (١٧ گوشه)
٣- آواز افشارى (١٨ گوشه)
٤- آواز دشتى (٢٢ گوشه)
٥- آواز كردبيات (٧ گوشه)

٢ آواز مشتق شده و متعلق به دستگاه همايون:
١- آواز بيات اصفهان (١٧ گوشه)
٢- آواز شوشترى (٧ گوشه)

تعريف رديف
به مجموع و طرز قرار گيرى گوشه ها در دستگاه هاى موسيقى ايرانى به روايت و منظرِ اساتيدِ شاخص، رديف گفته ميشود.
به عبارتى ديگر، رديف به طرز وترتيبِ قرار گرفتنِ گوشه ها در يك دستگاه يا آواز نيز اطلاق ميشود.

تمامی حقوق این سایت به محفل آواز تعلق دارد. هرگونه کپی برداری پیگرد قانونی دارد.